Burengeschillen: beter voorkomen dan genezen! Deel 5: Eigendom door verjaring?

eigendom door verjaring

Burenruzies komen geregeld voor. In een reeks blogs vertel ik hoe u dat kunt voorkomen. In de voorgaande blog vertelde ik over de problemen die kunnen spelen bij de heg, de schutting en het vaak genoemde recht van overpad. Wat ook vaak leidt tot geschillen is “de erfgrens”. In mijn vorige blog schreef ik dat buren nogal eens van mening verschillen over de vraag waar nu precies de grens loopt tussen hun percelen. Na een uitleg over de problemen die dan vaak spelen, ging ik tot slot in op het leerstuk van verjaring dat vaak speelt bij geschillen over de erfgrens. Ter afsluiting stelde ik vraag of de juridische erfgrens dan moet worden aangepast aan de feitelijke situatie als zo’n beroep op verjaring slaagt?

Uitspraak van de Hoge Raad op 24 februari 2017

Totdat de Hoge Raad, ons hoogste Nederlandse rechtscollege, hier in 2017 een interessante uitspraak over deed, was het wel het uitgangspunt dat de feitelijke situatie die door verjaring was ontstaan ook de juridische werkelijkheid diende te worden. In een arrest van 24 februari 2018 heeft de Hoge Raad echter anders beslist. Een voor juristen zeer interessante uitspraak.

Eigendomsverlies is onrechtmatig

De Hoge Raad overweegt in het arrest dat door verstrijken van de verjaringstermijn inderdaad de eigendom is overgegaan van de oorspronkelijk eigenaar naar de buren. Echter oordeelt de Hoge Raad daarbij dat die eigendomsoverdracht ten gevolge van het in bezit nemen van andermans grond wel een onrechtmatige daad is. Maar wat verandert dat dan aan de situatie?

Schadevergoeding in natura

De Hoge Raad oordeelt dat de voormalige eigenaar schadevergoeding kan vorderen van degene die dus zonder betaling zijn grond in bezit heeft genomen en eigenaar is geworden van een deel van zijn perceel. Dat kan in geld, maar onder omstandigheden ook “in natura”. Schadevergoeding in natura houdt bijvoorbeeld in dat gevorderd kan worden dat de eigendom van het stuk grond weer wordt terug geleverd aan de oorspronkelijke eigenaar. Door verjaring is de eigendom dan eerst wel overgegaan, maar door deze uitspraak van de Hoge Raad kan alles dus toch weer worden teruggedraaid.

Verjaring bij verlies van eigendom

Let er hierbij wel op dat ook de mogelijkheid om de eigendom als schadevergoeding in natura te vorderen kan verjaren. Er gelden twee termijnen. Een termijn van vijf jaar te berekenen vanaf het moment dat u bekend wordt met het feit dat de eigendom is overgegaan en een termijn van twintig jaar te berekenen vanaf het moment dat de eigendom is overgegaan.

Conclusie verjaring en eigendom

Al met al is er dan dus pas na verloop van 40 jaren duidelijkheid. Eerst de twintig jaar van de verjaring op grond waarvan de eigendom overgaat en aansluitend een periode van twintig jaren waarbinnen de oorspronkelijke eigenaar de eigendom als schadevergoeding in natura kan terugvorderen. Indien er dus discussies ontstaan over eigendom van percelen, levert dat dus behoorlijk wat juridische discussies op tussen de buren en hun juristen. De besproken uitspraak van de Hoge Raad draagt daar ook aan bij!